Herkes İçin Yazılım
Konu 1
Bilgisayar hareketi nasıl görür?
7’den 70’e herkes için. Önceden hiçbir şey bilmen gerekmiyor.
Merhaba, ben Çöp Oğuz. Eklemlerimi izle.
Beni görüyor musun?
Telefonu yere dayadım, şınav çekiyorum.
Bu şınavın adı pike push-up: kalça havada, vücut ters V olur, baş yere doğru iner. Telefon beni baştan sona kaydediyor.
Peki telefon beni görüyor mu?
Görmüyor. Sayı okuyor.
Videodan bir kareyi durdur, yaklaş. Minicik karelerden bir ızgara görürsün: pikseller. Her piksel bir sayı taşır: 0 siyah, 255 beyaz. Renkli görüntüde her pikselde üç sayı var.
Tek bir 640×360 kare kaç sayı eder? 640 × 360 × 3 = 691.200.
Bu sayıların hiçbirinde “omuz burada” yazmaz.
- sol omuz
- x 0,634
- y 0,393
- güven 0,33
Hazır bir model noktaları bulur.
Bu adımı biz yazmıyoruz. Bilgisayarda hazır gelen bir poz modeli ızgaraya bakıp 19 eklem buluyor.
Her eklem için üç sayı veriyor: x, y ve güven. Güven 0 ile 1 arasında. Model “burada gerçekten eklem var mı?” diye soruyor, güven onun cevabı.
Noktaları birleştir: iskelet.
19 noktanın hepsi işe yaramıyor. Burun, gözler, kulaklar ve boyun hareketin şeklini anlatmıyor.
Hareketi bilek, dirsek, omuz, kalça, diz ve ayak bileği anlatıyor. Sağda ve solda, toplam 12 nokta. Onları çizgiyle bağla: elinde fotoğraf kalmadı, çöp adam kaldı. Benim gibi.
Kişiyi sil, hareketi bırak.
Aynı hareketi 1,60 boyunda biri de yapar, 1,90 boyunda biri de. Biri kameraya yakın durur, öteki uzak. Piksellere bakan model bunları farklı hareket sanır. Bu farkı üç adımda sileriz:
- Sıfır noktası eller. Ellerin yeri (0, 0) olur.
- Yukarı, yukarı olsun. Resimde y aşağı doğru büyür, biz ters çeviriyoruz.
- Gövde boyuyla ölç. Omuz ile kalça arası 1 birim.
Kareleri art arda diz: hareket.
Video saniyede 10 kareye bölünüyor. Her karede 12 eklem, her eklemde x ve y: 24 sayı.
Tekrarları saymak için tek bir sayıya bakmak yetiyor: kalçanın yüksekliği. Tepede kalça yukarıda, dipte aşağıda. Kareden kareye yazınca dalga çıkıyor.
13 saniyelik gerçek bir klipte kişi ilk 3 saniye yerde. Sonra kalçasını kaldırıyor, tepede biraz bekliyor ve üç dalga geliyor. Her dalga bir tekrar.
Hızlı da yapsan yavaş da, yarısı yarısıdır.
Bu klipteki üç tekrar 1,8, 1,9 ve 1,4 saniye sürdü. Model ise hep aynı boyda tablo istiyor.
Her tekrarı 32 eşit ana bölüyoruz. Böylece 16. an, her tekrarda hareketin tam ortası olur.
Model neyi hatırlar? Üç sayıyı.
Model bir hesap: girdi alır, çıktı verir. İçindeki sayılar radyo düğmesi gibi ayarlanır. Öğrenmek, onları azar azar çevirmek: tahmin et, hatayı ölç, düzelt, yine dene.
Omzun yüksekliğini öğrenen en küçük model sonunda yalnızca bunu sakladı. Videoyu değil, resmi değil, tabloyu bile değil:
Veriyi silsen de model çalışıyor. “Model öğrendi” demek, bir desen birkaç sayıya sıkıştı demek.
- b = 0,335
- omzun ortalama yüksekliği
- w2 = 0,135
- ne kadar inip kalktığı
- w1 = 0
- iniş ile çıkış simetrik
Bu iyi bir şınav mı?
Elinde iyi tekrarların ortalama şekli varsa, kendi tekrarını onun üstüne koyabilirsin. Sonra iki çizginin nerede ayrıldığına bakarsın.
Düz şınavda omuz, kalça ve ayak bileği tek çizgide durur. En sık görülen hata kalçanın sarkması: çizgi muz gibi bükülür.
Dürüst not: bu karşılaştırma şimdilik bir fikir, henüz yazılmadı. Önce başka bir sınav var: model, tekrarların düz ortalamasını yenebiliyor mu? Yenemezse bunu açıkça söyleyeceğiz.
Model nerede yanılıyor?
Model yalnızca gördüğünü öğrenir. Gördüğü de her zaman doğru değil.
Görmediği kol
Yandan çekince uzak kol gövdenin arkasında kalıyor. Model orada bir omuz tahmin ediyor ama emin değil: güven 0,299. Eşik 0,3’tü. O omuz eksik sayıldı.
Sahte tekrar
0,9 saniyelik bir “tekrar”, iskeletteki tek karelik bir sıçramanın açtığı çukurdu. Hangi video dışarıda kalacak? Sonunda buna bir insan bakıp karar veriyor.
Az veri
Elde 10 tekrar, yani 320 an var. 488 ayarlanabilir sayısı olan bir model için az. Yetip yetmediğini tahmin etmeyeceğiz, ölçeceğiz.
Ezber mi, öğrenme mi?
Aynı kişinin aynı günkü tekrarları neredeyse aynı. Biri eğitime, öteki sınava düşerse model sınavda hatırlamış olur, öğrenmiş değil.
Sıra sende
Kalabalıkta bir arkadaşını yüzünü görmeden, yürüyüşünden tanıdığın oldu mu? O an hangi noktalara bakıyordun?
Bu sayfadaki sayılar, Oğuz’un kendi hareket modeli denemesinin ders notlarından. Çoğu 13 saniyelik tek bir Creative Commons klipten hesaplandı.
Başa dön